• लिम्बू जातिको थातथलोका प्राचीन नाम र किंवदन्ती

    लक्ष्मण लावती लिम्बुवान भूमिको अग्लो शिखर कुम्भकर्ण, कञ्चनजङ्घालाई प्राचीन समयमा फक्ताङलुङ, सेसेलुङ भनिन्थ्यो भने पाथीभरालाई मुकुमलुङ भनिन्थ्यो । मुकुमलुङको अर्थ लिम्बू भाषामा शक्ति भएको पहाड भन्ने बुझिन्छ । मुकुमलुङको वरदान पाएकाहरू मात्रै फक्ताङ्लुङ हिमाल पुग्न सक्छन् भन्ने मुन्धुम रहेको हुनाले प्राचीन समयमा फक्ताङलुङको दर्शन ..

  • स्ववियु चुनाव र त्रिविको भविष्य

    निर्मल भट्टराई त्रिविका आङ्गिक तथा सम्बन्धन प्राप्त क्याम्पसका भित्ता रङ्गिएका छन् । क्याम..

  • किन देशभक्त बन्न सकेनन् नेताहरु ?

    निमकान्त पाण्डे संसारको सबैभन्दा सम्पन्न देशका रूपमा विकसित भएको अमेरिकामा आजको २१औं शताब्..

  • फेल नै हुनुछ भने कुन बाटो रोज्ने ?

    विकेश श्रेष्ठ संविधान संशोधनमा एमाले सहमत नभए गणितीय हिसाबले दुई तिहाइ पुग्दैन र मधेसी मोर..

  • प्रेस स्वतन्त्रता, सद्भाव र राष्ट्रिय स्वाभिमान

    १. मानव अधिकार : मानव अधिकार भनेको ती अधिकारहरू हुन्, जुन हरेक व्यक्तिले उपभोग गर्ने अधिका..

  • सुमधुर सम्बन्धभित्रको घिनलाग्दो खेल !

    गोपाल बुढाथोकी नेपालमा अनौठो सत्तापक्ष र विपक्षको संस्कृति छ । सत्तामा मात्र होइन, पार्टीभित्रको सत्तापक्ष र प्रतिपक्षको सम्बन्ध पनि अनौठो हुन्छ । लोकतान्त्रिक देशमा सत्तापक्ष र विपक्ष हुनु स्वाभाविक मात्र नभएर अपरिहार्य पनि हो । तर, नेपालमा चाहिं हरेक पार्टीहरु मोर्चाजस्ता छन् र हरेक पार्टीमा सत्तापक्ष र विपक्ष हुन्छन् । भरखर ख..

  • राष्ट्र निर्माणको अभिभारा अब युवाको काँधमा

    मनिकर कार्की ‘निवर्तमान’ आजकल सामाजिक तथा राजनीतिक क्षेत्रमा युवा सहभागिताको प्रश्न निकै पेचिलो बन्दै गएको छ । मुलुकमा समावेशी र समानुपातिक प्रतिनिधित्वमूलक लोकतन्त्रको प्रसङ्ग चलिरहँदा राज्यका निकाय, सार्वजनिक तथा राजनीतिक सङ्गठनहरुमा पनि जनसाङ्ख्यिक रुपमा सहभागिताको प्रश्न उब्जिन थालेको छ । अनि हरेक सामाजिक तथा राजनीतिक प्रसङ्..

  • यसरी भाँडिदैछ स्ववियु निर्वाचन

    तिलकराज भण्डारी, केन्द्रीय उपाध्यक्ष, अखिल (क्रान्तिकारी) त्रिभुवन विश्वविद्यालयले गत माघ १५ गते सार्वजनिक गरेको स्ववियु निर्वाचनको कार्यतालिका अनुसार फागुन १ गते सबै क्याम्पसहरुमा मतदाता सूची प्रकाशित गरिसक्नुपर्ने हो । तर आजसम्म अधिकांश क्याम्पसमा निर्वाचन समिति नै गठन गरिएको छैन भने देशभरीका धेरै क्याम्पसहरुमा विभिन्न बाहाना ..

  • टोपबहादुर रायमाझीको राष्ट्रवाद !

    प्रा.डा. बद्रीविशाल पोखरेल ने.क.पा. माओवादी केन्द्रका वरिष्ठ नेता पूर्व उपप्रधानमन्त्री टोपबहादुर रायमाझीको राष्ट्रवादी चरित्र चर्चाको शिखरमा रहेको छ । यस लेखकले विगतदेखि हालसम्म पनि माओवादी नामको पार्टीले लिएका नीति, नियत, चरित्र र चिन्तनलाई आलोचनात्मक कोणबाट मात्र चर्चा गरिरहेकामा राष्ट्रवादी छविका कारण रायमाझी यसबेला आदर र कद..

  • नाम मे क्या नहिं रक्खा हे

    अरुण ठकुरी सामाजिक सञ्जालमा एउटा ट्विट भाईरल नहुँदै शहीद भयो, हालसालै । बिरगञ्जमा एउटा नवजात शिशु चोरी प्रकरण । शिशु चोरी गर्ने महिलाको नाम लालसा देवी, शिशुलाई जन्मदिने आमाको नाम थियो, आशा देवी । ट्विटेले लेखे– नाम में क्या नहिं रखा हे ? फरक प्रसंग । बसन्तले सँधैझैं विचार र साहित्यको अप्रतिम फ्यूजन गर्दे कोरे […]

  • मृत्यु संस्कार अवधिको बहस

    संस्कार परिवर्तन हुनुभन्दा पहिला बहस हुनु स्वभाविक छ । तर बहस कति सार्थक र स्वभाविक छ भन्ने कुरा महत्वपूर्ण हुन्छ । अहिले हाम्रो समाजमा मृत्यु संस्कारको बहस केही सङ्कोच मान्दै भए पनि चलिरहेको छ । हिन्दू संस्कारमा गर्भाधानदेखि मृत्युसम्ममा जम्मा १६ संस्कार छन् । १५ संस्कार जसले जसरी गरोस्, कसैलाई मतलब छैन । धेरैजसोलाई त [&helli..

  • विप्लव माओवादीको रणनीति कस्तो होला ?

    निमकान्त पाण्डे आजको तीन दिनपछि फागुन १ गते आउँदै छ । ०५२ साल फागुन १ गतेदेखि तत्कालीन नेकपा (माओवादी)ले सशस्त्र युद्धको थालनी गरेको थियो । सामान्य भरुवा बन्दुकबाट सुरु गरिएको सशस्त्र युद्ध त्यो बेला खेलवाडजस्तै मानिएको थियो । युद्धका एजेण्डाहरू जे–जस्ता बनाइएका थिए, ती एजेण्डाहरूले नै युद्धमा नेपाली जनतालाई आकर्षण गरेको थियो । ..

  • दलितप्रति शैक्षिक विभेद

    सभ्यता मानव समाजको जग हो । सभ्यताको विकासमा चेतना र शिक्षाको महत्वपूर्ण भूमिका रहेको हुन्छ । चेतना, सभ्यता वा शिक्षाले समाज र सामाजिक जीवन जिउने कला सिकाउँछ । मानवीय विचार र चिन्तन उसले प्राप्त गर्ने शिक्षाको गुणमा भर पर्दछ । त्यसैले सभ्यता र शिक्षा एक सिक्काका दुई पाटा जस्तै हुन् । मानव विकासका विभिन्न सभ्यताहरु […]

  • निर्वाचनमा मधेसवादी दललाई समेट्ने उपाय

    सशस्त्र युद्धको समयलाई हिसाब नगर्ने हो भने पनि हामी विगत १३, १४ वर्षदेखि सङ्क्रमणकालीन अवस्थामा रहँदै आएका छौँ । झन्डै दस वर्ष देश अन्तरिम संविधानका आधार चल्यो । गत वर्ष जसोतसो संविधान बन्यो तर त्यसपछिको अवस्था झन् जटिलतातिर गयो । संविधानमा उल्लेख भएअनुसार चल्ने हो भने आगामी माघ महिनभित्र तीनै तह (स्थानीय निकाय, प्रादेशिक र [&he..

  • आत्मदाहले सामाजिक परिवर्तन असम्भव !

    मुरारी ढुङ्गेल नेपाली समाजमा अन्तरजातीय विवाहले अझै पनि सहज मान्यता पाएको छैन । त्यसैले हाम्रो समाजमा प्रेममार्फत अन्तरजातीय वैवाहिक सम्बन्ध स्थापित हुन प्रेम जोडीले ठूलै सङ्घर्ष गर्नुपरेको छ । अन्तरजातीय विवाहले पूर्ण रुपमा मान्यता नपाउँदा कोही गाउँ छोडेर पलायन हुने त्यसरी पलायन हुन नसक्नेहरु आत्महत्या गर्नेसम्मका घटना समाजमा घ..

  • कांग्रेस कता ? यता न उता

    गोपाल बुढाथोकी संसदीय आकारका दृष्टिले अहिले सबैभन्दा ठूलो पार्टी नेपाली कांग्रेस हो । आकारमा ठूलो भएकाले बुद्धि र व्यवहारमा पनि ऊ नै सबैभन्दा परिपक्व हुने अपेक्षा गरिनु स्वाभाविक हो । तर, नेपाली कांग्रेस समाधान दिने पार्टी नबनेर समस्या सिर्जना गर्ने पार्टी भएको छ । अगुवा पार्टी नभएर पछुवा पार्टी बनेको छ । अरुका लागि अनुकरणीय [&h..

  • अर्थतन्त्र सुधार्न जलविद्युतमा लगानी आवश्यक

    इच्छाशक्ति भए काम गरेर देखाउन सकिन्छ भन्ने पछिल्लो उदाहरण विद्युत प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक कुलमान घिसिङले पेश गरेका छन् । घिसिङ त्यस्ता प्रतिनिधि पात्र मात्र हुन् । यस्ता कैयौँ व्यक्ति ओझेलमा परेका छन् । सरकारको नेतृत्व पुष्पकमल दाहालले सम्हालेसँगै ऊर्जा मन्त्रालय जनार्दन शर्माले सम्हालेका छन् । त्यस बेला सबैको ध्यान शर्मा..

  • महराको ‘ब्रेकथ्रु’ तयारी

    अक्सर उपप्रधान तथा अर्थमन्त्री कृष्णबहादुर महरा भन्ने गर्छन्– ‘अब सोच्ने तरिका बदलौँ !’ उनको कुरा सुनेर मन्त्रालयका कर्मचारीहरु मुस्कुराउँछन् र हस् हजुर ! को थेगो दोहो¥याउँछन् । मन्त्री महरा पुन : थप्छन् –‘हाम्रो कर्मचारीतन्त्र र काम गर्ने तरिका एउटै फिक्स टनेलमा बसे जस्तो छ , त्यो मानशिकता भत्काऊँ भन्ने हो ।’ सानो छँदै महरा केह..

  • किन तर्सिन्छन् भारत र चीन ?

    निमकान्त पाण्डे संघीय गणतन्त्रको अभ्यासमा अभ्यस्त नेपालको भाग्य र भविष्य अनिश्चित तथा अन्धकारमय देखिन थालेको छ । यसले गर्दा देशभक्त नेपाली जनता भयभीत र आतंकित भइरहेका छन् । राजनीतिक दलहरूको सत्तामुखी चरित्र र दलीय स्वार्थका लागि जोसँग जस्तोसुकै आत्मसमर्पण गर्न पनि पछि नहट्ने नेपाली नेताहरूको संस्कार एवं प्रवृत्तिका कारण हाम्रा द..

  • ‘दाईजो प्रथा’ समाजमा जटिल समस्या

    बिबाहको समयमा बेहुली तर्फबाट बेहुला वा बेहुलाका परिवारलाई दिने नगद तथा जिन्सी सरसामानलाई दाईजो भनिन्छ । यसलाई तराई तथा मधेसमा ‘दहेज’ पनि भन्ने चलन छ । सामान्यतः दैनिक जीवनमा चाहिने घरेलु सामानहरु जस्तै फर्निचर, लत्ताकडा पनि दाईजोमा दिने चलन छ । सुनचाँदी हिरामोतीका महंगा गरगहनाहरु पनि दाईजोमा पर्छन् । समयक्रमसँगै आधुनिक सुविधाका ..

  • नेपालका नेताले डोनाल्ड ट्रम्पवाट के पाठ सिक्ने ?

    डा. शिवराज पण्डित अमेरिकाका नव निर्वाचन राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले राष्ट्रपतिभवन प्रवेश गरेको दिन आफ्नो छिमेकी देश मेक्सीकोको सिमानामा २२ हजार माइल पर्खाल लगाउने महत्वकांक्षी योजनाको उद्घोष गरे । ट्रम्पको यो उद्घोष उनी राष्ट्रपतिको उम्मेदवार हुंदा चुनावी घोषणापत्रमा व्यक्त गरे अनुसारको योजना हो । पर्खाल लगाउनुको मूख्य उदे्श्य म..

  • नेपालीलाई पाठ पढाउँदै राष्ट्रपति ट्रम्प !

    गोपाल बुढाथोकी अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले नेपालीलाई सोधेका छन्– देश बनाउँछौं कि विदेशमै रमाउँछौ ? ट्रम्पले आप्रवासीहरुलाई अमेरिका पस्न र बस्न कडाई गर्ने घोषणा गरेका थिए । यही घोषणाले उनलाई चुनाव जितायो । राष्ट्रपति पद सम्हालेपछि उनले केही देशका नागरिकलाई अमेरिका प्रवेशमा रोक लगाएका छन् । उनको यो निर्णयले विश्वव्यापी हलच..

  • सहिदको अभिलेखीकरण कसले गर्ने ?

    गणेश निरौला शब्दकोशमा ‘सहिद’ शब्दको अर्थ बताइएको छ – आफ्नो देश, संस्कृति र अस्तित्वको संरक्षण तथा स्वतन्त्रता प्राप्तिका निम्ति बलिदान भएर लोकहितमा लाग्ने अमर व्यक्तित्व । यहाँ बलिदान भन्नाले ‘ज्यान’नै त्याग्नु पर्छ भन्ने छैन । राष्ट्र र जनताको हितका लागि गरिने कुनै पनि त्यागलाई ‘बलिदान’ भन्ने अर्थ दिन सकिन्छ । तर अचेल ‘सहिद’ भन..

  • फौजदारी न्याय प्रशासनको आधुनिकीकरण र सुदृढीकरण

    पुष्पकमल दाहाल प्रचण्ड नेपालका अनुसन्धानकर्ता प्रहरी र अभियोजनकर्ता सरकारी वकीलहरुको व्यवसायिक सहकार्य र समन्वय बढाउने उदेश्यले महान्यायधिवक्ताको कार्यालय र प्रहरी प्रधान कार्यालयद्धारा संयुक्त रुपमा आयोजित पहिलो राष्ट्रिय सम्मेलनमा उपस्थित हुन पाउँदा खुशी लागेको छ । सम्मेलन यसको लक्षित उदेश्य पुरा गर्न सफल हुनेमा पूर्ण विश्वास ..

  • अमेरिका–भारत सम्बन्ध : नेपाललाई थप खतरा

    अमेरिकामा डोनाल्ड ट्रम्पले राष्ट्रपतिको शपथ खाएलगत्तैदेखि संसारव्यापी रूपमा उनको विरोध सुरु भएको छ । ट्रम्प एक किसिमले आफ्नो कार्यकाल कसरी बिताउने होला भन्ने चिन्तामा पुगिसकेका छन् । तर पनि उनले आफ्नो साम्राज्यवादी राजनीतिलाई सफल तुल्याउने तानाबाना पनि बुन्न सुरु गरिसकेका छन् । खासगरी एशियाली मुलुकमा भारतको काँधबाट बन्दुक पड्काउ..

रातोपाटी स्पेशल